Nafaka Davası ve Hakimin Müdahalesi
Evlilik birliğinin yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi durumunda hakim hangi önlemleri alır? Nafaka davası nasıl açılır, kimler açabilir, hangi mahkeme yetkilidir? TMK 195-365 hükümleriyle açıklama.
Evlilik Birliğinin Korunması ve Hakimin Müdahalesi
Evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi veya evlilik birliğine ilişkin önemli bir konuda uyuşmazlığa düşülmesi halinde, eşler ayrı ayrı veya birlikte hakimin müdahalesini isteyebilirler.
- Hakim, eşleri yükümlülükleri konusunda uyarır; onları uzlaştırmaya çalışır ve eşlerin ortak rızası ile uzman kişilerin yardımını isteyebilir.
- Hakim, gerektiği takdirde eşlerden birinin istemi üzerine kanunda öngörülen önlemleri alır. (4721 S. K. m. 195)
- Nafaka davası da bu önlemlerden biridir.
Ailenin Geçimi İçin Parasal Katkı (4721 S. K. m. 196)
- Eşlerden birinin istemi üzerine hakim, ailenin geçimi için her birinin yapacağı parasal katkıyı belirler.
- Eşin ev işlerini görmesi, çocuklara bakması, diğer eşin işinde karşılıksız çalışması, katkı miktarının belirlenmesinde dikkate alınır.
- Bu katkılar, geçmiş bir yıl ve gelecek yıllar için istenebilir.
Koşullar değiştiğinde hakim, eşlerden birinin istemi üzerine kararında gerekli değişikliği yapar veya sebebi sona ermişse alınan önlemi kaldırır. (4721 S. K. m. 200)
Eş Dışındaki Kişilere Karşı Nafaka Davası (Yardım Nafakası)
Nafaka davası eşe karşı açılabileceği gibi anne baba kardeş gibi kişilere de açılabilir. Şayet nafaka davası bir boşanma sürecinde ve sonrasında eşe karşı açılmıyorsa, anne baba veya kardeşe açılıyorsa mirasçılıktaki sıra göz önünde tutularak açılır (4721 S. K. m. 365).
- Dava, nafaka alacaklısına bakmakta olan resmi veya kamuya yararlı kurumlar tarafından da açılabilir (4721 S. K. m. 365).
- Dava, davacının geçinmesi için gerekli ve karşı tarafın mali gücüne uygun bir yardım isteminden ibarettir (4721 S. K. m. 365).
- Herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür. Kardeşlerin nafaka yükümlülükleri, refah içinde bulunmalarına bağlıdır. (4721 S. K. m. 364)
Nafakanın Kaldırılması veya Azaltılması:
Nafakanın, yükümlülerin bir veya bir kaçından istenmesi hakkaniyete aykırıysa hakim, onların nafaka yükümlülüğünü azaltabilir veya kaldırabilir (4721 S. K. m. 365).
Çocuk Bakım Yükümlülüğü ve Nafaka
- Çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderler ana ve baba tarafından karşılanır. (4721 S. K. m. 327)
- Ana ve babanın bakım borcu, çocuğun ergin olmasına kadar devam eder. (4721 S. K. m. 328)
- Çocuk ergin olduğu halde eğitimi devam ediyorsa, ana ve baba durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde olmak üzere, eğitimi sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdürler. (4721 S. K. m. 328)
- Küçüğe fiilen bakan ana veya baba, diğerine karşı çocuk adına nafaka davası açabilir. (4721 S. K. m. 329)
Kayyım/Vasi veya Küçük Tarafından Dava Açma
Ayırt etme gücüne sahip olmayan küçük için gereken hallerde nafaka davası, atanacak kayyım veya vasi tarafından da açılabilir. Ayırt etme gücüne sahip olan küçük de nafaka davası açabilir. (4721 S. K. m. 329)
Nafaka Miktarı, Artışı ve Ödeme Şekli
- Nafaka miktarı, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir. Varsa çocuğun gelirleri de göz önünde bulundurulur. (4721 S. K. m. 330)
- Nafaka her ay peşin olarak ödenir.
- Hakim istem halinde, irat biçiminde ödenmesine karar verilen nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir. (4721 S. K. m. 330)
- Durumun değişmesi halinde hakim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır. (4721 S. K. m. 331)
- Nafakanın gelecek yıllardaki artış oranı tespit edilirken ÜFE endeksinin esas alınması gerektiği benimsenmiştir (3. HD. 2009/17225 E. 2009/19898 K.).
Dava Süresince Önlemler ve Soybağı Tespiti
- Nafaka davası açılınca hakim, davacının istemi üzerine dava süresince gerekli olan önlemleri alır. (4721 S. K. m. 332) Örneğin tedbir nafakasına hükmedebilir.
- Soybağı tespiti söz konusu olursa, davalının, uygun nafaka miktarını depo etmesine veya geçici olarak ödemesine de karar verilebilir. (4721 S. K. m. 332)
Yetkili ve Görevli Mahkeme (Evlilik Birliğinin Korunması Önlemleri)
- Yetkili mahkeme eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesidir. (4721 S. K. m. 201)
- Eşlerin yerleşim yerleri farklı ve her ikisi de önlem alınması isteminde bulunmuş ise, yetkili mahkeme ilk istemde bulunanın yerleşim yeri mahkemesidir. (4721 S. K. m. 201)
- Önlemlerin değiştirilmesi, tamamlanması veya kaldırılması konusunda yetkili mahkeme, önlem kararını veren mahkemedir. Ancak, her iki eşin de yerleşim yeri değişmişse, yetkili mahkeme eşlerden herhangi birinin yeni yerleşim yeri mahkemesidir. (4721 S. K. m. 201)
Nafaka Davanız İçin Uzman Desteği Alın
Hakimin müdahalesi, nafaka miktarı ve dava süreci teknik detaylar içerir. Profesyonel destekle hak kaybı yaşamayın.
Uzmanla Görüş