Yasal Hakkınızın Güvencesi: Tenkis (İndirim) Davası
Tenkis davası, mirasbırakanın saklı paylı mirasçıların yasal haklarını zedeleyen karşılıksız kazandırmalarının (bağış, vasiyet vb.) mahkeme yoluyla etkisiz hale getirilmesini ve yasal sınıra indirilmesini sağlayan bir dava türüdür.
Tenkis Davasının Aşamaları ve Hesaplama Yöntemi
Tenkis davasının açılabilmesi için öncelikle saklı payın zedelenmiş olması gerekir. Mahkeme, bu zedelenmenin olup olmadığını ve ne kadar olduğunu belirlemek için terekeyi (miras kalan tüm mal varlığını) detaylı bir şekilde hesaplar.
Adım 1: Net Terekenin Hesaplanması
Saklı payın zedelenip zedelenmediği, "Net Tereke" üzerinden hesaplanır. Bu hesaplama şu şekilde yapılır:
TEREKE AKTİFİ (VARLIKLAR)
- Mirasbırakanın ölüm anındaki mevcut mal varlığı.
- Tenkise tabi olan, hayattayken yaptığı karşılıksız kazandırmalar (bağışlar vb.).
- Denkleştirmeye tabi olan kazandırmalar.
TEREKE PASİFİ (BORÇLAR)
- Mirasbırakanın borçları.
- Cenaze giderleri.
- Terekenin mühürlenmesi ve defterinin tutulması masrafları.
- Mirasbırakanın bakmakla yükümlü olduğu kişilerin 3 aylık geçim giderleri.
Tereke Aktifi - Tereke Pasifi = Net Tereke
Adım 2: Tenkis Sırasının Belirlenmesi
Mahkeme, saklı pay tamamlanana kadar indirim (tenkis) işlemini belirli bir sıraya göre yapar. Dava edilmeyen tasarruflar bile bu hesaplamaya dahil edilir.
- Öncelikle ölüme bağlı tasarruflar (vasiyetnameler, miras sözleşmeleri) tenkis edilir.
- Bunlar saklı payı karşılamaya yetmezse, en yeni tarihli olandan en eski tarihli olana doğru sağlar arası kazandırmalar (bağışlar) tenkis edilir.
Adım 3: Mahkeme Kararı: Malın Bölünmesi veya Bedel Ödenmesi
Davalıya yapılan kazandırmanın tenkisine sıra geldiğinde, mahkeme öncelikle malın bölünüp bölünemeyeceğini araştırır (TMK m.564):
- Mal Bölünebiliyorsa: Mahkeme, "Sabit Tenkis Oranı"nı hesaplar. Bu orana göre malın bir kısmının (örneğin arsanın belli bir bölümünün) davacı adına tesciline karar verir.
- Mal Bölünemiyorsa (örn: bir apartman dairesi): Bu durumda davalıya (malı elinde bulundurana) bir tercih hakkı sunulur:
- Saklı payı ihlal eden miktarın (hesaplanan parasal değerin) davacıya ödenmesini seçebilir. Bu durumda mal kendisinde kalır.
- Malın tamamını davacıya verip, saklı payı aşan kısmın değerini ondan almayı seçebilir.
Uygulamada genellikle davalı, malın karar tarihindeki rayiç değeri üzerinden hesaplanan tenkis bedelini davacıya nakit olarak öder.
Miras Hukuku Ve Davalarında Hak Kaybı Yaşamayın
Tenkis davası, karmaşık hesaplamalar ve usuli kurallar içeren teknik bir davadır. Sürecin en başından itibaren uzman bir avukattan destek almak, haklarınızı tam ve eksiksiz olarak korumanızı sağlar.
Tenkis Davası İçin Avukat Desteği